Wydawca treści
Grzyby
Kogo mogę się poradzić w sprawie zebranych w lesie grzybów, czy grzyby w lesie można zbierać bez ograniczeń, czy znalezione grzyby należy wykręcać, czy wycinać - odpowiedzi na te i inne pytania.
Kogo mogę się poradzić w sprawie zebranych w lesie grzybów?
Podstawową zasadą jest zbieranie tylko i wyłącznie owocników grzybów, które dobrze znamy. Nie należy zbierać osobników zbyt młodych, bo to utrudnia określenie gatunku oraz zbyt starych, które z kolei mogą być toksyczne. Jeżeli nie jesteśmy pewni, czy znaleziony grzyb jest przydatny do spożycia, to lepiej pozostawić go w lesie.
Aby nauczyć się prawidłowego zbierania grzybów i rozpoznawania gatunków warto uczestniczyć w organizowanych przez nadleśnictwa grzybobraniach. Informacje o nich znajdziecie na stronie www.lasy.gov.pl oraz stronach jednostek. Warto szukać porady w punktach skupu i u grzyboznawców - nadleśnictwa nie zajmują się ocenianiem grzybów. Bezpłatnych porad na temat zebranych w lesie grzybów udzielają wszystkie terenowe stacje sanitarno-epidemiologiczne, które znajdują się w każdym powiatowym mieście. Prowadzą one także rejestry grzyboznawców, którzy udzielają porad.
W przypadku wystąpienia po spożyciu grzybów nudności, bólów brzucha, biegunki, czy podwyższonej temperatury należy wywołać wymioty i jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Wezwany w porę może uratować życie. Nie należy lekceważyć takich objawów. Trzeba też pamiętać, że przy zatruciach muchomorem sromotnikowym występuje faza pozornej poprawy, później stan chorego gwałtownie się pogarsza.
Czy grzyby w lesie można zbierać bez ograniczeń?
Grzyby w polskich lasach można zbierać bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów i w zasadzie bez ograniczeń, ale są pewne wyjątki. Nie wolno ich zbierać w niektórych częściach lasu, gdzie jest stały zakaz wstępu: na uprawach do 4m wysokości, w drzewostanach nasiennych i powierzchniach doświadczalnych, w ostojach zwierzyny. Nie wolno ich także zbierać na obszarach chronionych: w rezerwatach i parkach narodowych. Rygorystycznie należy przestrzegać zakazu wstępu na tereny wojskowe.
Należy oszczędzać duże, stare owocniki grzybów, gdyż nie są atrakcyjne kulinarnie, a mają duże znaczenie dla rozwoju grzybów. Jeśli wiemy, że jakiś grzyb jest rzadki i ginący to także oszczędźmy go, nawet jeśli jest jadalny. Niezależnie od miejsca występowania część gatunków grzybów podlega całkowitej ochronie gatunkowej – poznaj dokładnie listę tych grzybów zanim wybierzesz się do lasu.
Czy znalezione grzyby należy wykręcać, czy wycinać?
To pytanie jest zadawane od niepamiętnych czasów. Powstało zapewne tuż po słynnym dylemacie dotyczącym jaja i kury. Skoro jest tyle gatunków rozmaitych grzybów to spokojnie możemy stosować oba sposoby. Każdy jest dobry, ale stosowany z rozsądkiem. Większe owocniki grzybów lepiej jest wyciąć, ze względów praktycznych, bo zaoszczędzamy sobie pracy przy czyszczeniu grzybów. Naturalnie nie w połowie trzonu, jak to nieraz widać przy zbiorze podgrzybków w celach zarobkowych. Możemy delikatnie podważyć także owocnik grzyba koniuszkiem noża. Wycinamy jak najniżej, odgarniając dokładnie ściółkę i uważając, aby nie uszkodzić grzybni. Potem starannie przykrywamy to miejsce, aby grzybnia nie wysychała. Resztka trzonu grzyba szybko zgnije lub zjedzą ją ślimaki.
Grzyby blaszkowe, takie jak kurka, zielonka czy rydz lepiej jest wykręcać. Należy je wyjąć z podłoża tak, aby nie uszkodzić trzonu i także dokładnie zakryć grzybnię ściółką. Tak wyjęty owocnik łatwiej rozpoznać co do gatunku, a jest to bardzo istotne, aby wyeliminować pomylenie zielonki, gołąbka czy pieczarki z muchomorem zielonkawym. Rozpoznaje się go m.in. po pochwie u podstawy trzonu, stąd nie można takich grzybów wycinać. Pamiętajmy, że jeden średni owocnik to dawka śmiertelna dla człowieka.
Jak zbierać i przechowywać grzyby zanim trafią do kuchni?
Pierwsza zasadą jest zbieranie tylko znanych nam grzybów. Unikniemy wtedy zatrucia na pozór apetycznie wyglądającymi, ale groźnymi dla naszego zdrowia owocnikami. Zbieramy tylko owocniki zdrowe, nieuszkodzone i młode, ale nie zbyt młode, bo wtedy trudno rozpoznać gatunek grzyba. Pozostawiamy w nienaruszonym stanie grzyby niejadalne, nieznane nam oraz osobniki stare, które pozostawiamy jako „nasienniki". Najczęściej i tak są robaczywe. Czy wiecie dlaczego grzyby są robaczywe? Te „robaki", które dziurawią nasze grzyby, szczególnie z letnich zbiorów, to larwy (czerwie) muchówek. Właśnie w grzybach przechodzą część swojego rozwoju.
Warto także pamiętać, że owocniki grzybów to żyjące organizmy, które nawet po zerwaniu nadal rozwijają się i oddychają wydzielając dwutlenek węgla i wodę. Dlatego bardzo ważne jest prawidłowe przechowywanie owoców grzybobrania. Najlepsze są szerokie, wiklinowe koszyki, a nie plastikowe wiadra, torby czy woreczki. Nawet najpiękniejsze owocniki szlachetnych gatunków grzybów mogą być przyczyną zatrucia, gdy przechowywane będą w foliowej torebce i ulegną zaparzeniu. Często wybieramy się na grzybobranie daleko od domu. W trakcie szybko postępujących procesów gnilnych wywołanych złym przechowywaniem grzybów wydzielają się toksyny, szkodliwe dla naszego zdrowia. Dlatego nawet powszechnie znane kurki czy podgrzybki mogą nam zaszkodzić, gdy je źle przechowamy.
Najnowsze aktualności
Polecane artykuły
Atrakcje turystyczne Nadleśnictwa Niepołomice
Atrakcje turystyczne Nadleśnictwa Niepołomice
Aktywny wypoczynek
Położenie punktu edukacyjnego
Przebieg ścieżki dydaktycznej
Przebieg ścieżki konnej
Przebieg ścieżki rowerowej
Puszcza Niepołomicka jest idealnym miejscem do uprawiania wszelkich rodzajów aktywności fizycznej.
Dobrze rozwinięta sieć dróg, drożysk i ścieżek zlokalizowanych w Puszczy sprzyja uprawianiu turystyki pieszej i rowerowej. Jednak, aby ukierunkować ruch turystyczny bardziej przybliżyć walory tutejszych lasów, przez Puszczę wytyczono cztery szlaki turystyczne piesze, trasę rowerową, trasę do jazdy konnej i ścieżkę edukacyjną, a także podest do obserwacji żubrów.
Podest do obserwacji żubrów
Zlokalizowany jest przy południowym krańcu ogrodzenia Ośrodka Hodowli Żubrów. Można tam dotrzeć pieszo lub na rowerze kierując się specjalnymi drogowskazami. Początek trasy rozpoczyna się w Leśnictwie Przyborów, przy Parkingu dla rowerzystów zlokalizowanym przy powiatowej Drodze Królewskie. Przy odrobinie szczęścia można zobaczyć żubry, nasze największe europejskie ssaki. Dodatkowo przygotowaliśmy szereg informacji o tym pięknym zwierzęciu, a także możliwość wykonania pamiątkowej fotografi. Lokalizacja podestu znajduje się TUTAJ
Wszystkie szlaki turystyczne są dobrze oznakowane, a niezbyt zróżnicowanie ukształtowania terenu nie powinno sprawiać kłopotów przy ich pokonywaniu, nawet najmniej wprawnym turystom.
Szlak zielony
Początek trasy znajduje się na rynku w Niepołomicach. Z rynku, ul. Bocheńską, obok Kościoła Parafialnego prowadzi do parkingu przy drodze nr 75, przy skraju Puszczy. Następnie szeroką linią leśną biegnie do drogi zwanej „Drogą Królewską" i dochodzi do Sitowca. W pobliżu leśniczówki Sitowiec rośnie dąb posadzony w 2003 r. w miejsce Dębu Batorego stanowiącego cenną pamiątkę legendarnej tradycji: „…Król Stefan Batory, polując na tura ranił go. Zwierzę upadło, ale gdy król zbliżył się, ranny zwierz zerwał się niespodziewanie i zaatakował. Króla uratowała córka miejscowego leśniczego, która celnie ugodziła zwierza strzałą z łuku. Król po tym zdarzeniu odpoczywał pod pobliskim dębem". Pod tym samym dębem miał 150 lat później odpoczywać Król Jan III Sobieski. W pobliżu dębu znajduje się cmentarz żołnierzy poległych na początku I Wojny Światowej w 1914 r. Idąc dalej „Drogą Królewską", przechodząc obok dębu zwanego „Dębem Augusta" lub „Suchym Dębem", dotrzemy do leśniczówki Przyborów. Skręcamy na południe, drogą wykładaną drewnianymi balami dojdziemy do spłaszczonego wzniesienia zwanego „Kobylą Głową", która stanowi dużą osobliwość geologiczną Puszczy Niepołomickiej, jako pozostałość osadów najwcześniejszego na ziemiach polskich lodowca krakowskiego. Dalej szlak zaprowadzi nas do rezerwatu „Długosz Królewski", a za rezerwatem drogą asfaltową do stacji PKP w Stanisławicach. Długość trasy wynosi ok. 18 km.
Szlak czarny
Szlak rozpoczyna się od leśniczówki Sitowiec i na odcinku do „Polany Wielkie Błoto", obok „Dębu Batorego" biegnie wspólnie ze szlakiem czerwonym i wchodzi na „Polanę" w przysiółku Błoto Podlesie. Następnie skręca na zachód, prowadząc zachodnim skrajem „Polany Wielkie Błoto". „Polana Wielkie Błoto" ma kształt zbliżony do koła i obejmuje ok. 350 ha powierzchni. Większą jego część stanowi silnie zdegradowane torfowisko niskie, a osobliwością przyrodniczą jest tutaj najdalej na południowy zachód wysunięte stanowisko występowania brzozy niskiej (Betula humilis) – gatunku objętego ochrona ścisłą. W latach 70-tych XIX w. torfowiska „Polany Wielkie Błoto" były dość intensywnie eksploatowane. Wydobywany torf, po przesuszeniu, wykorzystywano jako opał oraz do produkcji farby, czerni lakierniczej. Następnie drogą zabudowaną na przełomie XIX i XX w., służącą głównie do wywozu torfu, szlak dochodzi do ruchliwej trasy Niepołomice – Bochnia i na przystanku kolejowym w Szarowie kończy swój bieg. Długość szlaku wynosi ok. 3,8 km.
Ścieżka edukacyjna
Trasa ścieżki o długości 3,5 km rozpoczyna bieg na parkingu przy drodze nr 75, biegnie do Staniątek i Kozich Górek. Prowadzi przez teren o zróżnicowanym ukształtowaniu, dlatego też może być wykorzystana jako zwykła ścieżka spacerowa, a specjalnie przygotowane punkty przystankowe, wyposażone w tablice informacyjne, oprócz miejsc odpoczynku stanowią bazę dydaktyczną pozwalającą na bliższe zapoznanie się zwiedzających z pracą i problemami leśników, życiem lasu i historią tego rejonu. Na trasie zlokalizowano 10 punktów przystankowych.
Cała ścieżka zaprojektowana i wykonana została w taki sposób aby zwiedzanie jej i korzystanie z niej nie wymagało obecności pracownika Nadleśnictwa. Dobre oznakowanie ścieżki sprzyja właściwemu jej przemieszczaniu i zapobiega zagubieniu się w terenie. Ponadto przebieg opierający się w zasadzie na popularnym dukcie leśnym oraz liczne ścieżki i dróżki leśne pozwalają nie tylko na rezygnację z wędrówki praktycznie w każdym momencie, ale również na dowolne modyfikowanie trasy przejścia.
Trasa rowerowa
Turystyczne walory opisywanego rejonu Puszczy Niepołomickiej znacznie podniosła, oddana do użytku w 2003 r., ścieżka rowerowa. Została ona wybudowana w ramach wspólnego przedsięwzięcia Miasta i Gminy Niepołomice, Gminy Kłaj i Nadleśnictwa Niepołomice. Jej trasę wytyczono wzdłuż drogi Niepołomice – Bochnia, wzdłuż torów kolejowych linii Kraków – Tarnów, wzdłuż wspomnianej wcześniej drogi „Gruszeckiej" oraz drogi leśnej zwanej „Pale". Prowadzi przez najciekawsze miejsca Puszczy w tym rejonie, pozwala na uprawianie turystyki rowerowej z równoczesną możliwością obserwacji świata przyrody. Dodatkowym jej walorem są zabezpieczenia, uniemożliwiające wjazd pojazdów, podnoszące bezpieczeństwo poruszających się po niej turystów. Długość trasy (ok. 7 km), niezróżnicowany wysokościowo teren, przez który prowadzi, predysponuje ją raczej do miana trasy rekreacyjnej. Przy zachowaniu ciszy i spokoju możliwe jest spotkanie „oko w oko" z niektórymi mieszkańcami lasu, których w tych okolicach nie brakuje. Dobre oznakowanie i nieskomplikowany przebieg uniemożliwiają wręcz zboczenie z trasy i zabłądzenie w lesie.
Trasa do jazdy konnej
Amatorzy turystyki konnej także znajdą tu cos dla siebie. Przygotowana i oddana w użytkowanie w 2003 r. trasa do jazdy konnej prowadzi w części lasu sąsiadujące ze wsiami Szarów, Dąbrowa, Gruszki, Staniątki. Od północy ograniczona jest linią kolejową Kraków – Tarnów. Wyposażona w specjalnie przygotowane miejsca postoju. Trasa o długości ok. 8 km biegnie terenem lekko pofałdowanym, wyłącznie po drogach i duktach leśnych. Ma charakter crossowy i służy do rekreacyjnej, turystycznej i szkoleniowej jazdy konnej.
Gdzie zostawić samochód?
Zgodnie z przepisami prawa, poza pewnymi wyjątkami, wjazd pojazdami silnikowymi na tereny leśne jest zabroniony. W celu umożliwienia zmotoryzowanym pozostawienia samochodu w bezpiecznym miejscu Nadleśnictwo Niepołomice przygotowało kilka miejsc postojowych oraz duży parking leśny w oddziale 300 Leśnictwa Sitowiec. Wybudowany w ramach programu Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych „Aktywne Udostępnianie Lasu" oprócz miejsc parkingowych obiekt posiada przyrządy służące do różnego rodzaju aktywności fizycznej m.in. ławeczka skośna, drążek, równoważnia.
Warto odwiedzić